વિજયાદશમી

વિજયા દશમી ૨૦૨૬: તિથિ, વિજય મુહૂર્ત, રાવણ દહન અને મહત્વ

વિજયા દશમી ૨૦૨૬ બુધવાર, ૨૧ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ આવે છે, જે અશ્વિન મહિનાના શુક્લ પક્ષની દશમી તિથિના રોજ મનાવવામાં આવે છે. દશેરા તરીકે પણ ઓળખાય છે, આ નવરાત્રીનો દસમો અને અંતિમ દિવસ છે, જે અનિષ્ટ પર સારાના વિજયનું પ્રતીક છે. આ દિવસ સમગ્ર ભારતમાં બે અલગ અલગ રીતે ઉજવવામાં આવે છે - ઉત્તરમાં, તે રાવણ દહન, રાવણ, કુંભકર્ણ અને મેઘનાદના પૂતળાઓનું દહન, જ્યારે પૂર્વમાં, ખાસ કરીને પશ્ચિમ બંગાળ અને ઓડિશામાં, તે દુર્ગા પૂજા વિસર્જનનો દિવસ છે. નીચે તમને ચોક્કસ તારીખ, તિથિનો સમય, વિજય મુહૂર્ત, રાવણ દહન મુહૂર્ત, દિવસ પાછળની વાર્તાઓ અને સમગ્ર ભારતમાં વિજયા દશમી કેવી રીતે ઉજવવામાં આવે છે તે મળશે.

વિજયા દશમી ૨૦૨૬ એક નજરમાં

વિગત	સમય / માહિતી
ઉત્સવ	વિજયા દશમી / દશેરા
તારીખ ૨૦૨૬	બુધવાર, ૨૧ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬
હિન્દુ મહિનો	અશ્વિન
તિથિ	શુક્લ પક્ષ દશમી
દશમી તિથિ શરૂ થાય છે	મંગળવાર, ૨૦ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ ૧૨:૫૦ PM
દશમી તિથિ સમાપ્ત થાય છે	બુધવાર, ૨૧ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ ૨:૧૧ PM
વિજય મુહૂર્ત	૦૨:૨૦ PM થી ૦૩:૦૬ PM
રાવણ દહન મુહૂર્ત	06:30 PM થી 08:30 PM

વિજયા દશમી તિથિ અને તિથિ ૨૦૨૬

વિજયા દશમી અશ્વિન માસની શુક્લ પક્ષની દશમી તિથિના દિવસે મનાવવામાં આવે છે, જે દશમી તારીખે છે. નવરાત્રીની શરૂઆત. આ વર્ષે, દશમી તિથિ મંગળવાર, ૨૦ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ ૧૨:૫૦ PM વાગ્યે શરૂ થાય છે અને બુધવાર, ૨૧ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ ૨:૧૧ PM વાગ્યે સમાપ્ત થાય છે, અને આ તહેવાર બુધવાર, ૨૧ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ આવે છે.

આ વર્ષે વિજય મુહૂર્ત ૦૨:૨૦ PM થી ૦૩:૦૬ PM છે. આ દિવસનો સૌથી શુભ સમય છે, જેનો ઉપયોગ પરંપરાગત રીતે નવા સાહસો શરૂ કરવા, મિલકત ખરીદવા, નવી નોકરીઓ શરૂ કરવા, યાત્રાઓ શરૂ કરવા અથવા કોઈપણ મહત્વપૂર્ણ કાર્ય કરવા માટે થાય છે. વિજય શબ્દનો અર્થ વિજય થાય છે, અને વિજયાદશમીના વિજય મુહૂર્ત દરમિયાન શરૂ થયેલી કોઈપણ વસ્તુ મોટા અવરોધો વિના સફળ થાય છે તેવું માનવામાં આવે છે.

વિજયા દશમી શું છે

વિજયા દશમી, જેને દશેરા તરીકે વ્યાપકપણે ઓળખવામાં આવે છે, તે શરદ નવરાત્રીનો દસમો દિવસ છે. વિજયા દશમી નામ બે શબ્દો પરથી આવ્યું છે. વિજયા એટલે વિજય અને દશમી એટલે દસમો દિવસ. તેઓ એકસાથે દિવસના મુખ્ય વિચારનું વર્ણન કરે છે: દસમા દિવસે પ્રાપ્ત થયેલ વિજય.

હિન્દુ પરંપરામાં બે મુખ્ય વાર્તાઓમાંથી આ દિવસનું મહત્વ છે. પહેલું નવ દિવસના યુદ્ધ પછી દેવી દુર્ગાનો મહિષાસુર રાક્ષસ પર વિજય. વિજયાદશમી દસમા દિવસે છે જ્યારે તેણીએ આખરે તેને હરાવ્યો હતો. બીજું ભગવાન રામનો રાવણ પર વિજય છે. નવ દિવસની પ્રાર્થના અને યુદ્ધ પછી, રામે દસમા દિવસે રાવણનો વધ કર્યો. બંને વાર્તાઓ એક જ સંદેશ આપે છે: સતત પ્રયાસ અને ન્યાય આખરે દુષ્ટતાના સૌથી મજબૂત સ્વરૂપ પર પણ કાબુ મેળવે છે.

રામ અને રાવણની વાર્તા

રામાયણ લંકાના રાજા રાવણની વાર્તા કહે છે, જેણે ભગવાન રામની પત્ની સીતાનું અપહરણ કર્યું હતું અને તેણીને પરત કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. રાવણ એક વિદ્વાન, શક્તિશાળી શાસક અને શિવનો સમર્પિત ભક્ત હતો, પરંતુ તેના અહંકાર અને સત્તા માટેની લાલસાએ તેને ધર્મની દરેક સીમાને અવગણવા માટે પ્રેરિત કર્યો. શાંતિપૂર્ણ રીતે સંઘર્ષનો ઉકેલ લાવવાના રામના વારંવાર પ્રયાસો છતાં, રાવણે યુદ્ધ પસંદ કર્યું.

રામ, તેમના ભાઈ લક્ષ્મણ, હનુમાનની આગેવાની હેઠળની વાનર સેના અને યોદ્ધા રાજા સુગ્રીવ સાથે મળીને, લંકામાં રાવણના દળો સામે ભયંકર યુદ્ધ કર્યું. વાલ્મીકિ રામાયણ અનુસાર, રામે અંતિમ યુદ્ધ પહેલા નવ દિવસ સુધી દેવી દુર્ગાની પૂજા કરી, વિજય માટે તેમના આશીર્વાદ માંગ્યા. વિજયાદશમીના દસમા દિવસે, રામે રાવણનો વધ કર્યો. આ દિવસે રાવણના પુતળાનું દહન, જેને રાવણ દહન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે ક્ષણની યાદ અપાવે છે.

આ પરંપરા એ પણ યાદ અપાવે છે કે રાવણ તેના શિક્ષણ, તેની શક્તિ અને તેની ભક્તિ હોવા છતાં આખરે તેના પોતાના ઘમંડથી પતન પામ્યો હતો. રાવણના મોટાભાગના ચિત્રોમાં તેને દસ માથા દર્શાવવામાં આવ્યા છે, જેને સામાન્ય રીતે દસ નકારાત્મક લક્ષણો તરીકે અર્થઘટન કરવામાં આવે છે: અહંકાર, ક્રોધ, વાસના, લોભ, દ્વેષ, ઈર્ષ્યા, આસક્તિ, હઠીલાપણું, સ્વાર્થ અને ક્રૂરતા. પુતળાને બાળવાથી રામાયણમાં બનેલી ઘટના જેટલી જ તે ગુણોને બાળવા વિશે છે.

દેવી દુર્ગા અને મહિષાસુરની વાર્તા

વિજયાદશમી પાછળની બીજી વાર્તા દેવી મહાત્મ્યમાંથી આવે છે. રાક્ષસ રાજા મહિષાસુર, જેને કોઈ પણ માણસ કે દેવ તેને હરાવી શકશે નહીં તેવા વરદાનથી સુરક્ષિત કરવામાં આવ્યો હતો, તેણે સ્વર્ગ પર આક્રમણ કર્યું અને બધા દેવતાઓને હાંકી કાઢ્યા. દેવતાઓએ તેમની શક્તિઓને જોડીને દેવી દુર્ગાનું સર્જન કર્યું, જેમણે નવ દિવસ સુધી મહિષાસુર અને તેની સેનાઓ સાથે લડાઈ કરી. દસમા દિવસે, તેણીએ તેને યુદ્ધમાં મારી નાખ્યો. વિજયાદશમી એ દિવસ છે જ્યારે વિજય મેળવ્યો હતો.

પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા, આસામ અને ત્રિપુરા જેવા રાજ્યોમાં, જ્યાં દુર્ગા પૂજા મુખ્ય તહેવાર છે, વિજયાદશમી ઉજવણીના અંતિમ દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, જેમાં મોટી દુર્ગા મૂર્તિઓ નદીઓ અને જળાશયોમાં વિસર્જન કરવામાં આવે છે. વિસર્જન એ દેવીના પૃથ્વી પરના દસ દિવસના પ્રવાસ પછી તેના દિવ્ય ઘરે પાછા ફરવાનું ચિહ્નિત કરે છે.

વિજય મુહૂર્ત - દશેરા પરનો સૌથી શુભ સમય

વિજયાદશમી પરનો વિજય મુહૂર્ત એ હિન્દુ કેલેન્ડરમાં ત્રણ મુહૂર્તોમાંનો એક છે જેને અન્ય ગ્રહોની સ્થિતિને ધ્યાનમાં લીધા વિના, સાર્વત્રિક રીતે શુભ માનવામાં આવે છે. બીજા બે મુહૂર્ત છે મધ્યાહન સમયે અભિજિત મુહૂર્ત અને સૂર્યોદય પહેલા બ્રહ્મ મુહૂર્ત. આ ત્રણ મુહૂર્તને સર્વસિદ્ધિ મુહૂર્ત કહેવામાં આવે છે. એવી બારીઓ જેને તેમની શુભતાની પુષ્ટિ કરવા માટે વધુ પંચાંગ ગણતરીની જરૂર નથી.

આ વર્ષે, વિજય મુહૂર્ત ૦૨:૨૦ PM થી ૦૩:૦૬ PM પર આવે છે. ભારતભરના પરિવારો અને વ્યવસાયો કંઈક નવું શરૂ કરવા માટે આ બારીનો ઉપયોગ કરે છે. પહેલાના સમયમાં સૈનિકો આ સમય દરમિયાન તેમના શસ્ત્રોને ધારદાર બનાવતા અને પૂજા કરતા. આજે, આ પ્રથા એક અલગ સ્વરૂપમાં ચાલુ છે. નવા વાહનો ખરીદવામાં આવે છે, વ્યવસાયો શરૂ કરવામાં આવે છે, બાળકોને શાળાઓમાં દાખલ કરવામાં આવે છે અથવા અભ્યાસનો નવો અભ્યાસક્રમ શરૂ કરવામાં આવે છે, અને મિલકતના સોદા પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવે છે. સૈન્ય અને પોલીસમાં, આ દિવસે પણ શાસ્ત્ર પૂજા મનાવવામાં આવે છે, જેમાં શસ્ત્રો અને સાધનોની વિધિવત પૂજા કરવામાં આવે છે.

વિજયા દશમી પર શાસ્ત્ર પૂજા

દક્ષિણ ભારતમાં આયુધ પૂજા તરીકે પણ ઓળખાતી શાસ્ત્ર પૂજા, વિજયાદશમી સાથે સંકળાયેલી સૌથી જૂની પરંપરાઓમાંની એક છે. આ પ્રથામાં ઓજારો, શસ્ત્રો, સાધનો અને પોતાના કામમાં વપરાતા સાધનોની પૂજા કરવામાં આવે છે. યોદ્ધાઓ પોતાના શસ્ત્રો સાફ કરીને પૂજા કરતા હતા. ખેડૂતો પોતાના હળ અને કૃષિ સાધનોની પૂજા કરતા હતા. કારીગરો અને કારીગરો પોતાના વ્યવસાયના સાધનોની પૂજા કરતા હતા.

આ પરંપરા આજે પણ અનુકૂલિત સ્વરૂપોમાં ચાલુ છે. યાંત્રિકો પોતાના વાહનો અને સાધનોની પૂજા કરે છે. સંગીતકારો પોતાના સાધનોની પૂજા કરે છે. લેખકો પોતાના પુસ્તકો અને પેન પૂજા માટે મૂકે છે. શાસ્ત્ર પૂજા પાછળનો વિચાર એ છે કે જેના દ્વારા વ્યક્તિ આજીવિકા કમાય છે તે સાધનોને સ્વીકારવા અને તેમના સતત યોગ્ય ઉપયોગ માટે આશીર્વાદ મેળવવાનો છે.

તમિલનાડુ, કર્ણાટક અને આંધ્રપ્રદેશમાં, વિજયાદશમીના આગલા દિવસે, મહાનવમીના દિવસે, આયુધ પૂજા ખાસ તીવ્રતાથી ઉજવવામાં આવે છે. વાહનો, મશીનરી, ઓફિસ સાધનો અને વ્યાવસાયિક સાધનોને સાફ કરવામાં આવે છે, ફૂલો અને હળદરથી શણગારવામાં આવે છે, અને કામ શરૂ કરતા પહેલા તેની પૂજા કરવામાં આવે છે.

રાવણ દહન મુહૂર્ત ૨૦૨૬

રાવણ દહન એ રાવણના પૂતળાનું દહન છે, જે સામાન્ય રીતે તેના ભાઈ કુંભકર્ણ અને પુત્ર મેઘનાદના પૂતળા સાથે કરવામાં આવે છે. આ કાર્યક્રમ સામાન્ય રીતે ખુલ્લા મેદાન, મેળાના મેદાનો અથવા મોટા જાહેર સ્થળોએ થાય છે, અને ઉત્તર અને મધ્ય ભારતના શહેરોમાં ભારે ભીડ ઉમટે છે.

આ વર્ષે, રાવણ દહન મુહૂર્ત 06:30 PM થી 08:30 PM વચ્ચે આવે છે. આ બારીમાં રાવણ દહન કરવું એ પરંપરાગત પ્રથા છે, અને દિલ્હી, વારાણસી, કોટા અને કુલ્લુ જેવા શહેરોમાં મોટાભાગના મોટા કાર્યક્રમોમાં તેમના પુતળાનું દહન તે મુજબ કરવામાં આવે છે.

પુતળા સામાન્ય રીતે ફટાકડાથી ભરેલા હોય છે, તેથી દહન સાથે જોરથી વિસ્ફોટ થાય છે. મોટા કાર્યક્રમોમાં, એક ધનુર્ધારી ક્યારેક રામનો વેશ ધારણ કરે છે. એક જ્વલંત તીર પ્રગટાવે છે જે પૂતળાને સળગાવે છે, જે રામના અંતિમ તીરનું પ્રતીક છે જેણે રાવણનો વધ કર્યો હતો. પુતળાને બાળતી વખતે, ભીડ જય શ્રી રામના નારા લગાવે છે.

રાવણ દહનના કાર્યક્રમોનું પ્રમાણ સમગ્ર ભારતમાં ખૂબ જ બદલાય છે. દિલ્હીના રામલીલા મેદાન અને વારાણસીમાં, પુતળા 70 થી 100 ફૂટ ઊંચાઈ સુધી પહોંચી શકે છે. હિમાચલ પ્રદેશના કુલ્લુમાં, કુલ્લુ દશેરા એક અઠવાડિયા સુધી ચાલતી ઉજવણી માટે દેશભરમાંથી લાખો મુલાકાતીઓ આકર્ષે છે જેમાં મુખ્ય કાર્યક્રમ પહેલા સેંકડો સ્થાનિક દેવતાઓનો મેળાવડો શામેલ છે.

રામલીલા અને વિજયાદશમી

રામલીલા, રામાયણનું નાટકીય પુનર્નિર્માણ, નવરાત્રિના નવ દિવસ સુધી ચાલે છે અને વિજયાદશમી પર તેની ટોચ પર પહોંચે છે. સમગ્ર ઉત્તર ભારતમાં, ખાસ કરીને ઉત્તર પ્રદેશ, દિલ્હી અને રાજસ્થાનમાં, રામલીલાના પ્રદર્શન હજારો દર્શકોને આકર્ષે છે જેઓ રાત-રાત રામની કથાનું પાલન કરે છે.

ભારતમાં સૌથી પ્રખ્યાત રામલીલા વારાણસી નજીક રામનગરમાં છે, જે 200 વર્ષથી વધુ સમયથી સતત ભજવવામાં આવે છે. તે 31 દિવસથી સંપૂર્ણ રામાયણને અનુસરે છે અને દેશભરના ભક્તો અને વિદ્વાનોને આકર્ષે છે. રામનગર ખાતે વિજયાદશમીને આજે પણ પ્રચલિત પરંપરાના સૌથી અધિકૃત અને ગતિશીલ સંસ્કરણોમાંનું એક માનવામાં આવે છે.

વિજયા દશમી પૂજા વિધિ

દિવસની શરૂઆત વહેલા સ્નાનથી કરો અને સ્વચ્છ, પરંપરાગત કપડાં પહેરો, પ્રાધાન્યમાં કેસરી અથવા પીળા રંગના કારણ કે આ રંગો દિવસ સાથે સંકળાયેલા છે. દીવો, ધૂપ અને જો શક્ય હોય તો, દેવી દુર્ગા અથવા ભગવાન રામની છબી અથવા મૂર્તિ સાથે એક નાનું પૂજા સ્થાન બનાવો.

ફૂલો, ફળો અને મીઠાઈઓ અર્પણ કરો. જો શાસ્ત્ર પૂજાનું પાલન કરી રહ્યા છો, તો તમારા કાર્યને લગતા સાધનો અથવા સાધનો નજીકમાં મૂકો અને તેમને ફૂલો અને સિંદૂર અર્પણ કરો. પૂજા દરમિયાન દીવો પ્રગટાવો અને રામ નામ અથવા દુર્ગા મંત્રનો પાઠ કરો. ઘણા પરિવારો આ દિવસે રામાયણમાંથી સુંદરકાંડ અથવા દેવી મહાત્મ્યના અંતિમ ભાગનો પણ પાઠ કરે છે.

જો શમી વૃક્ષની નજીક હોય, તો વિજયાદશમી પર તેની પૂજા કરો, કારણ કે શમી વૃક્ષનો આ દિવસ સાથે ખાસ સંબંધ છે.  એવું કહેવાય છે કે પાંડવોએ તેમના ગુપ્ત વનવાસ દરમિયાન શમી વૃક્ષમાં તેમના શસ્ત્રો છુપાવ્યા હતા, અને કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધ પહેલા તેઓએ આ દિવસે તેમને મેળવ્યા હતા. ભારતના ઘણા ભાગોમાં વિજયાદશમી પર શમી વૃક્ષને સ્પર્શ કરવો અથવા તેની પૂજા કરવી શુભ માનવામાં આવે છે.

વિજયાદશમી પર શમી વૃક્ષની પરંપરા

વિજયાદશમી પરંપરામાં શમી વૃક્ષનું એક ખાસ સ્થાન છે. મહાભારત અનુસાર, જ્યારે પાંડવોને એક વર્ષ વેશમાં વિતાવવાની ફરજ પાડવામાં આવતી હતી, ત્યારે તેઓએ તેમના શસ્ત્રો અર્જુનના ગાંડિવ ધનુષ્ય સહિત શમી વૃક્ષમાં છુપાવી દીધા હતા. જે દિવસે તેઓએ તે શસ્ત્રો મેળવ્યા, જેને કેટલીક પરંપરાઓ વિજયાદશમી તરીકે ઓળખે છે, તે દિવસે પાંડવોએ તેમની સાચી ઓળખ જાહેર કરી અને કુરુક્ષેત્ર યુદ્ધ માટે તૈયારી કરી.

પરિણામે, શમી વૃક્ષ છુપાયેલી શક્તિ, શક્તિની વાપસી અને ન્યાયની પુનઃસ્થાપના સાથે સંકળાયેલું બન્યું. વિજયાદશમી પર, લોકો શમી વૃક્ષોની મુલાકાત લે છે, પ્રાર્થના કરે છે અને પરિવાર અને મિત્રો સાથે સોના અને શુભતાના પ્રતીક તરીકે શમીના પાંદડાઓનું વિનિમય કરે છે, એકબીજાને તેમના પ્રયત્નોમાં સફળતાની શુભેચ્છા પાઠવે છે.

સમગ્ર ભારતમાં વિજયાદશમી

ઉત્તર ભારતમાં, દશેરા મુખ્યત્વે રાવણ દહન અને રામ લીલાના સમાપન વિશે છે. વારાણસી, મથુરા, અયોધ્યા અને લખનૌ જેવા શહેરો આ દિવસને વિશાળ જાહેર કાર્યક્રમો, રામ લીલા પ્રદર્શન અને રાવણ દહન ચશ્મા સાથે ઉજવે છે જે લાખો લોકોને આકર્ષે છે.

પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા, આસામ અને ત્રિપુરામાં, વિજયાદશમી એ દુર્ગા વિસર્જનનો દિવસ છે. મહિનાઓ સુધી બાંધવામાં આવેલી વિશાળ દુર્ગા પૂજાની મૂર્તિઓને નદીઓ, તળાવો અથવા સમુદ્રમાં વિસર્જન કરતા પહેલા ભવ્ય શોભાયાત્રામાં શેરીઓમાં લઈ જવામાં આવે છે. સિંદૂર ખેલા પરિણીત સ્ત્રીઓ દ્વારા સિંદૂર વગાડવામાં આવે છે. બંગાળમાં આ દિવસે એક ખાસ પરંપરા છે, જ્યાં સ્ત્રીઓ દેવીને વિદાય આપતા પહેલા સિંદૂર લગાવે છે.

હિમાચલ પ્રદેશમાં, કુલ્લુ દશેરા અનોખી છે. મોટાભાગના અન્ય સ્થળોથી વિપરીત જ્યાં દશેરા નવરાત્રીના અંતને ચિહ્નિત કરે છે, કુલ્લુ દશેરા વિજયાદશમીથી શરૂ થાય છે અને સાત દિવસ સુધી ચાલે છે. કુલ્લુ ખીણમાંથી સેંકડો સ્થાનિક દેવતાઓને પાલખીમાં ધલપુર મેદાનમાં લાવવામાં આવે છે, અને આ સમગ્ર કાર્યક્રમ ધાર્મિક મેળાવડા અને પ્રાદેશિક મેળા બંને તરીકે કાર્ય કરે છે.

કર્ણાટકમાં, મૈસુરુ દશેરા એ વિજયનગર સામ્રાજ્યના સમયથી સત્તાવાર રીતે ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવતો સૌથી ભવ્ય રાજ્ય-સ્તરીય ઉજવણી છે. પ્રખ્યાત જાંબુ સાવરી શોભાયાત્રા જેમાં સુશોભિત હાથી દેવી ચામુંડેશ્વરીની મૂર્તિ સાથે સુશોભિત હાવડા લઈને જાય છે. લાખો મુલાકાતીઓને આકર્ષે છે અને તેનું દેશભરમાં જીવંત પ્રસારણ થાય છે.

મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં, આ દિવસને એક ભવ્યતા કરતાં નવી શરૂઆત તરીકે વધુ મનાવવામાં આવે છે. લોકો સોનું, વાહનો અથવા મિલકત ખરીદે છે. નવા વ્યવસાયો શરૂ થાય છે, નવી નોકરીઓ જોડાય છે અને નવી શૈક્ષણિક યાત્રાઓ શરૂ થાય છે. વિજયાદશમી એ વર્ષના સૌથી લોકપ્રિય દિવસોમાંનો એક છે જેમાં મોટી ખરીદીઓ કરવા અને મહત્વપૂર્ણ કાર્ય શરૂ કરવામાં આવે છે.

વિજયા દશમીને નવી શરૂઆત માટે શા માટે શુભ માનવામાં આવે છે

વિજયાદશમીનો મૂળ વિચાર એ છે કે અવરોધો દૂર થયા છે અને આગળનો માર્ગ સ્પષ્ટ છે. રામે રાવણને હરાવ્યો છે. દુર્ગાએ મહિષાસુરને હરાવ્યો છે. પ્રાર્થના અને પ્રયત્નના નવ દિવસથી વિજય થયો છે. આ દિવસે કંઈક નવું શરૂ કરવું એ તે ઉર્જાનો કુદરતી વિસ્તરણ માનવામાં આવે છે. જ્યારે પરિસ્થિતિઓ સૌથી અનુકૂળ હોય ત્યારે શરૂ થાય છે.

ધર્મ ઉપરાંત, ભારતભરમાં ઘણા લોકો, ચોક્કસ ઉજવણીને ધ્યાનમાં લીધા વિના, દશેરાને નવી શરૂઆત માટે વ્યવહારુ માર્કર તરીકે ઉપયોગ કરે છે. કેટલાક પ્રદેશોમાં ખેડૂતો વાવણીની મોસમ શરૂ કરે છે. વેપારીઓ આ દિવસે ખાતા બંધ કરે છે અથવા નવા ખાતા ખોલે છે. પરંપરાગત ઘરોમાં, બાળકોને વિજયાદશમીના દિવસે તેમનો પ્રથમ ઔપચારિક લેખન પાઠ, વિદ્યારંભમ નામનો સમારંભ આપવામાં આવે છે.

વિજયા દશમીના દિવસે વિદ્યારંભમ

વિદ્યારંભમ એ વિજયાદશમીના દિવસે બાળકના ઔપચારિક શિક્ષણની શરૂઆત કરવાની પરંપરા છે. બાળકને શીખવાની યાત્રાની પ્રતીકાત્મક શરૂઆત તરીકે, ચોખા, રેતી અથવા કાગળ પર મૂળાક્ષરોના પ્રથમ અક્ષરો લખવા માટે બનાવવામાં આવે છે. આ પરંપરા કેરળ અને તમિલનાડુમાં સૌથી વધુ જોવા મળે છે, જ્યાં તેને અનુક્રમે વિદ્યારંભમ અને એઝુથિનિરુથલ કહેવામાં આવે છે, પરંતુ તે સમગ્ર દક્ષિણ ભારતમાં વિવિધ સ્વરૂપોમાં પાળવામાં આવે છે.

સમય જાણી જોઈને ઉજવવામાં આવ્યો છે. વિજયાદશમી દેવી સરસ્વતી સાથે સંકળાયેલી છે, જે શિક્ષણ અને જ્ઞાનની દેવી છે, અને આ દિવસે બાળકનું શિક્ષણ શરૂ કરવું એ તેમના આશીર્વાદ હેઠળ તે યાત્રાને સ્થાન આપવા તરીકે જોવામાં આવે છે.

આજે વિજયા દશમી

દશેરાની ઉજવણીનું જાહેર સ્તર દાયકાઓથી નોંધપાત્ર રીતે વધ્યું છે, મુખ્ય શહેરોમાં રાવણ દહનના કાર્યક્રમો હવે લાખો લોકોને આકર્ષે છે અને ટેલિવિઝન પર જીવંત પ્રસારણ થાય છે. મૈસુર દશેરાનું વૈશ્વિક સ્તરે પ્રસારણ થાય છે. કુલ્લુ દશેરા દેશ અને વિદેશથી પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે. તે જ સમયે, દિવસની ઘરેલુ ઉજવણી શાસ્ત્ર પૂજા, વિજય મુહૂર્ત, શમી વૃક્ષ, વિદ્યારંભમ દેશભરના ઘરોમાં તેના શાંત સ્વરૂપમાં ચાલુ રહે છે. વિજયાદશમીના બે પાસાં, જાહેર ભવ્યતા અને વ્યક્તિગત ધાર્મિક વિધિ, હંમેશા એકસાથે અસ્તિત્વમાં રહ્યા છે, અને આ સંયોજન જ આ દિવસને વિવિધ લોકો અને સ્થળોએ સુસંગત રાખે છે.