મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતી જયંતિ: આધુનિક ભારતના પુનરાગમનકર્તાની યાદ
મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતી જયંતિ વર્ષે ફાગણ મહિનાની કૃષ્ણ પક્ષની દશમીએ ઉજવાય છે. આ દિવસ આર્ય સમાજના સ્થાપક મહાન ઋષિ અને સમાજસુધારક દયાનંદ સરસ્વતીની જન્મજયંતિ તરીકે મનાવવામાં આવે છે.
જીવનનો પ્રારંભ અને પ્રેરણા
મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતીનો જન્મ 12 ફેબ્રુઆરી 1824ના રોજ તત્કાલિન કઠિયાવાડના મોરબી નજીકના તંકારા ગામે થયો હતો. તેમનું બાળનામ મુલશંકર હતું. તેઓ શૈશવથી જ સત્યની શોધમાં હતા અને જીવશ્રાદ્ધ, મૂર્તિપૂજા જેવી રીવાજોથી પ્રભાવિત ન થતાં તેઓએ વૈદિક માર્ગ અપનાવ્યો.
આર્ય સમાજની સ્થાપના અને કાર્ય
1875માં તેમણે આર્ય સમાજની સ્થાપના કરી, જેનો ઉદ્દેશ યુગોથી પછાત પડેલી હિંદુ સમાજની પુન:સ્થાપના અને વૈદિક આદર્શોની સ્થાપના હતી. તેમણે સ્ત્રી શિક્ષણ, વિધવા પુનર્વિવાહ, છુઆછૂત વિરોધી અભિયાનો શરૂ કર્યા.
શિક્ષણ અને સામાજિક જાગૃતિમાં યોગદાન
મહર્ષિ દયાનંદે અંગ્રેજી શાસન સામે સ્વરાજ્યનો નારો આપ્યો. તેમણે ગુરુકુલ પદ્ધતિના આધારે શિક્ષણની મુળભૂત ધારો વિકસાવ્યા. તેમના પ્રયત્નો દ્વારા દેશભક્તિ અને ધર્મવિશ્વાસ એકસાથે ઉદય પામ્યા.
નિષ્કર્ષ
મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતીની વિચારધારાઓ આજે પણ દેશના નૈતિક માળખાને પ્રેરણા આપે છે. તેમની જયંતિ માત્ર એક સ્મૃતિ દિવસ નથી, પરંતુ એ એક સંકલ્પ છે – વિજ્ઞાન, ધર્મ અને નૈતિકતાના સંયોજનથી ભારતના પુનર્નિમાણનો.
