शुभ पंचांग लोगो
भगवान शिव

भगवान शिव आरती

लवथवती विक्राळा आरती

लवथवती विक्राळा ही समर्थ रामदास स्वामींनी रचलेली शंकराची प्रसिद्ध आरती असून सोमवारी, श्रावणात आणि महाशिवरात्रीला घरोघरी भक्तिभावाने गायली जाते.

महाशिवरात्रीलोकप्रिय

या आरतीविषयी

लवथवती विक्राळा ही भगवान शंकराची सर्वात लोकप्रिय मराठी आरती असून तिची रचना सतराव्या शतकातील संत समर्थ रामदास स्वामींनी केली आहे आणि त्यांचे नाव शेवटच्या कडव्यात येते. संपूर्ण महाराष्ट्रातील घरांत आणि शिवमंदिरांत, बहुधा सुखकर्ता दुःखहर्तानंतर लगेच, ही आरती गायली जाते. यात शंकराच्या उग्र तरीही सुंदर रूपाचे वर्णन आहे: ब्रह्मांडांची माळ, विषाने काळा झालेला कंठ, त्रिनेत्रातील ज्वाळा आणि मस्तकावरील बालचंद्र, जिथून निर्मळ गंगा झुळझुळ वाहते. त्यांना कर्पूरगौर, विशाल नेत्रांचे भोळे देव म्हटले असून अर्धांगी पार्वती आणि अंगावर विभूती शोभते. समुद्रमंथनातून निघालेले हलाहल प्राशन करून ते नीलकंठ झाले, या प्रसंगाची आठवण करून शेवटी रामदासांच्या अंतरी रघुकुळटिळक श्रीराम वसतात, अशी भावना व्यक्त केली आहे.

आरतीचे शब्द

लवथवती विक्राळा ब्रह्मांडी माळा। विषे कंठ काळा त्रिनेत्री ज्वाळा॥ लावण्यसुंदर मस्तकी बाळा। तेथुनिया जळ निर्मळ वाहे झुळझुळा॥१॥ जय देव जय देव जय श्रीशंकरा। आरती ओवाळू तुज कर्पूरगौरा॥ (२ वेळा) ॥ जय देव जय देव ॥ कर्पूरगौरा भोळा नयनी विशाळा। अर्धांगी पार्वती सुमनांच्या माळा॥ विभुतीचे उधळण शितिकंठ नीळा। ऐसा शंकर शोभे उमावेल्हाळा॥२॥ ॥ जय देव जय देव... ॥ देवी दैत्य सागरमंथन पै केले। त्यामाजी अवचित हळाहळ जे उठिले॥ ते त्वा असुरपणे प्राशन केले। नीळकंठ नाम प्रसिद्ध झाले॥३॥ ॥ जय देव जय देव... ॥ व्याघ्रांबर फणिवरधर सुंदर मदनारी। पंचानन मनमोहन मुनिजनसुखकारी॥ शतकोटीचे बीज वाचे उच्चारी। रघुकुळटिळक रामदासा अंतरी॥४॥ ॥ जय देव जय देव... ॥

आरती कशी करावी

  1. 1

    स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा, पूजास्थान स्वच्छ करा आणि शिवलिंग किंवा शिवाची प्रतिमा स्थापन करा.

  2. 2

    जल किंवा दुधाचा अभिषेक, बेलपत्र, पांढरी फुले आणि भस्म यांसह धूप, दिवा आणि नैवेद्य अर्पण करा.

  3. 3

    आरतीच्या ताटात तुपाचा दिवा किंवा कापूर लावा आणि घंटा वाजवून आरतीला सुरुवात करा.

  4. 4

    भक्तिभावाने लवथवती विक्राळा आरती म्हणत ताट घड्याळाच्या दिशेने ओवाळा.

  5. 5

    परंपरेनुसार आरती चरणांशी 4 वेळा, नाभीशी 2 वेळा, मुखाशी 1 वेळा आणि संपूर्ण रूपावर 7 वेळा ओवाळा.

  6. 6

    आरतीनंतर दोन्ही हातांनी ज्योत घेऊन डोळ्यांना व मस्तकाला लावा आणि प्रसाद वाटा.

  7. 7

    सोमवारी, श्रावणी सोमवारी, प्रदोषाला आणि महाशिवरात्रीला, सहसा सुखकर्ता दुःखहर्तानंतर ही आरती म्हणा.

महत्त्व आणि लाभ

  • भय, नकारात्मकता आणि संकटांपासून शंकराचे रक्षण लाभते
  • मनःशांती आणि आंतरिक बळ मिळते
  • श्रावणी सोमवार आणि महाशिवरात्रीला भक्ती अधिक दृढ होते
  • इतरांचे दुःख स्वतः घेणाऱ्या शंकराच्या करुणेचे स्मरण होते

संबंधित आरत्या

कर्पूरगौरं आरती मंत्र

कर्पूरगौरं आरती मंत्र

कर्पूरगौरं हा भगवान शंकराचा संस्कृत श्लोक असून हिंदू घरांत आणि मंदिरांत जवळजवळ प्रत्येक आरतीच्या शेवटी कापूर ओवाळताना म्हटला जातो.

ओम जय शिव ओंकारा आरती

ओम जय शिव ओंकारा आरती

ओम जय शिव ओंकारा ही भगवान शिवाची अत्यंत प्रिय आरती असून सोमवारी, श्रावणात आणि महाशिवरात्रीला महादेवाच्या कृपेसाठी व मनःशांतीसाठी गायली जाते.

ओम जय बृहस्पति देवा आरती

ओम जय बृहस्पति देवा आरती

ओम जय बृहस्पति देवा ही देवगुरु बृहस्पतींची आरती असून गुरुवारच्या व्रतकथेनंतर ज्ञान, सौभाग्य, विवाह आणि समृद्धीसाठी भक्तिभावाने गायली जाते.

ओम जय गंगे माता आरती

ओम जय गंगे माता आरती

ओम जय गंगे माता ही गंगा मातेची लोकप्रिय आरती असून घाटांवरील भव्य संध्या गंगा आरतीत तसेच गंगा दशहरा आणि पौर्णिमेला भक्तिभावाने गायली जाते.

आरती श्री गायत्री जी की

आरती श्री गायत्री जी की

आरती श्री गायत्री जी की ही वेदमाता गायत्रीची आरती असून गायत्री मंत्र जपानंतर, गुरुवारी आणि गायत्री जयंतीला ज्ञान व सद्बुद्धीसाठी गायली जाते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

“लवथवती विक्राळा आरती” कोणत्या भाषेतील पारंपरिक आरती आहे?

“लवथवती विक्राळा आरती”ची रचना कोणी केली?

“लवथवती विक्राळा आरती”च्या शेवटी कोणता विशेष उल्लेख आढळतो?

“लवथवती विक्राळा आरती” कोणत्या धार्मिक प्रसंगाशी जोडली आहे?