शुभ पंचांग लोगो
श्री हनुमान

श्री हनुमान आरती

सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी आरती

सत्राणे उड्डाणे ही समर्थ रामदास स्वामींनी रचलेली मारुतीरायाची प्रभावी आरती असून शनिवारी, मंगळवारी आणि हनुमान जयंतीला भक्तिभावाने गायली जाते.

हनुमान जयंतीलोकप्रिय

या आरतीविषयी

सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी ही मारुतीरायाची सर्वात प्रसिद्ध मराठी आरती आहे. तिची रचना समर्थ रामदास स्वामींनी केली, जे हनुमंताचे परमभक्त होते आणि त्यांनी महाराष्ट्रात अकरा मारुतींची स्थापना केली, असे मानले जाते. त्यांचे नाव शेवटच्या कडव्यात येते. आरतीत हनुमंताच्या प्रचंड उड्डाणाचे आणि मुखातून निघालेल्या हुंकाराचे वर्णन आहे, ज्यामुळे भूमंडळ, सिंधूजळ आणि गगन डळमळते. संपूर्ण ब्रह्मांड कडाडते, त्रिभुवन धाकाने हादरते आणि सुरवर, नर व निशाचर पळू लागतात. पाताळापर्यंत प्रतिध्वनी उठतो, पृथ्वी धारण करणारा शेषही थरथरतो आणि तारागण विखुरतात. ध्रुवपद सांगते की हनुमंताच्या प्रसादाने भक्त कृतांताला म्हणजे यमालाही भीत नाही, आणि रामदास म्हणतात की त्यांना श्रीरामांतच खऱ्या शक्तीचा शोध लागला.

आरतीचे शब्द

सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी। करि डळमळ भूमंडळ सिंधूजळ गगनी॥ कडाडिले ब्रह्मांड धाके त्रिभुवनी। सुरवर नर निशाचर त्या झाल्या पळणी॥१॥ जय देव जय देव जय जय हनुमंता। तुमचेनि प्रसादे न भी कृतांता॥ (२ वेळा) ॥ जय देव जय देव ॥ दुमदुमली पाताळे उठिला प्रतिशब्द। थरथरला धरणीधर मानिला खेद॥ कडाडिले पर्वत उड्डुगण उच्छेद। रामी रामदासा शक्तीचा शोध॥२॥ ॥ जय देव जय देव... ॥

आरती कशी करावी

  1. 1

    स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा, पूजास्थान स्वच्छ करा आणि मारुतीरायाची मूर्ती किंवा प्रतिमा स्थापन करा.

  2. 2

    तेलासह शेंदूर, रुईची पाने-फुले आणि नारळ यांसह धूप, दिवा आणि नैवेद्य अर्पण करा.

  3. 3

    आरतीच्या ताटात तुपाचा दिवा किंवा कापूर लावा आणि घंटा वाजवून आरतीला सुरुवात करा.

  4. 4

    भक्तिभावाने सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी आरती म्हणत ताट घड्याळाच्या दिशेने ओवाळा.

  5. 5

    परंपरेनुसार आरती चरणांशी 4 वेळा, नाभीशी 2 वेळा, मुखाशी 1 वेळा आणि संपूर्ण रूपावर 7 वेळा ओवाळा.

  6. 6

    आरतीनंतर दोन्ही हातांनी ज्योत घेऊन डोळ्यांना व मस्तकाला लावा आणि प्रसाद वाटा.

  7. 7

    शनिवारी आणि मंगळवारी, साडेसातीच्या काळात आणि हनुमान जयंतीला, विशेषतः मारुती मंदिरात ही आरती म्हणा.

महत्त्व आणि लाभ

  • आरतीत सांगितल्याप्रमाणे भय, अगदी मृत्यूचे भयही, दूर होते
  • शारीरिक व मानसिक बळ, ऊर्जा आणि आत्मविश्वास मिळतो
  • नकारात्मक शक्ती आणि कठीण काळात रक्षण मिळते
  • शनिवारी गायल्याने शनिपीडा कमी होते, अशी श्रद्धा आहे

संबंधित आरत्या

आरती कीजै हनुमान लला की

आरती कीजै हनुमान लला की

आरती कीजै हनुमान लला की ही हनुमानाची सर्वात लोकप्रिय आरती असून मंगळवारी व शनिवारी हनुमान चालीसेनंतर बळ, बुद्धी आणि रक्षणासाठी गायली जाते.

ओम जय हनुमत वीरा – बालाजी आरती

ओम जय हनुमत वीरा – बालाजी आरती

ओम जय हनुमत वीरा ही हनुमानाची लोकप्रिय बालाजी आरती असून राजस्थानातील बालाजी मंदिरांत आणि घरोघरी मंगळवारी व शनिवारी भक्तिभावाने गायली जाते.

ओम जय बृहस्पति देवा आरती

ओम जय बृहस्पति देवा आरती

ओम जय बृहस्पति देवा ही देवगुरु बृहस्पतींची आरती असून गुरुवारच्या व्रतकथेनंतर ज्ञान, सौभाग्य, विवाह आणि समृद्धीसाठी भक्तिभावाने गायली जाते.

ओम जय गंगे माता आरती

ओम जय गंगे माता आरती

ओम जय गंगे माता ही गंगा मातेची लोकप्रिय आरती असून घाटांवरील भव्य संध्या गंगा आरतीत तसेच गंगा दशहरा आणि पौर्णिमेला भक्तिभावाने गायली जाते.

आरती श्री गायत्री जी की

आरती श्री गायत्री जी की

आरती श्री गायत्री जी की ही वेदमाता गायत्रीची आरती असून गायत्री मंत्र जपानंतर, गुरुवारी आणि गायत्री जयंतीला ज्ञान व सद्बुद्धीसाठी गायली जाते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

“सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी आरती” कोणत्या भाषेतील पारंपरिक आरती आहे?

“सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी आरती”ची रचना कोणी केली?

भक्तीपरंपरेत “सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी आरती”चे वैशिष्ट्य काय आहे?

“सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी आरती”मध्ये कोणत्या दैवी स्वरूपाची स्तुती होते?