शुभ पंचांग लोगो
श्री दत्तगुरु

श्री दत्तगुरु आरती

त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त आरती

त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त हा जाणा ही संत एकनाथांनी रचलेली श्री दत्तगुरूंची प्रसिद्ध आरती असून गुरुवारी, दत्त मंदिरांत आणि दत्त जयंतीला गायली जाते.

लोकप्रिय

या आरतीविषयी

त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त हा जाणा ही श्री दत्तगुरूंची सर्वात लोकप्रिय आरती असून महाराष्ट्र आणि कर्नाटकातील दत्त मंदिरांत व घरांत गायली जाते. तिची रचना सोळाव्या शतकातील संत एकनाथांनी केली असून त्यांची नाममुद्रा 'एका जनार्दनी' शेवटच्या कडव्यात येते. दत्त हे त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती, म्हणजे ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांचे एकरूप आणि त्रैलोक्याचे राणे आहेत, ज्यांचे वर्णन वेदही केवळ 'नेति नेति' म्हणून करतात, असे आरती सांगते. सबाह्य-अभ्यंतरी एकच दत्त आहे आणि त्याची आरती ओवाळताच भवचिंता हरते, असे म्हटले आहे. दत्त येऊन उभा ठाकतो, भक्ताचा साष्टांग प्रणिपात स्वीकारून आशीर्वाद देतो, जन्ममरणाचा फेरा चुकवतो आणि शेवटी मन त्याच्या ध्यानात उन्मन होते, असे सुंदर वर्णन यात आहे.

आरतीचे शब्द

त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त हा जाणा। त्रिगुणी अवतार त्रैलोक्य राणा॥ नेति नेति शब्द न ये अनुमाना। सुरवर मुनिजन योगी समाधि न ये ध्याना॥१॥ जय देव जय देव जय श्रीगुरुदत्ता। आरती ओवाळिता हरली भवचिंता॥ (२ वेळा) ॥ जय देव जय देव ॥ सबाह्य अभ्यंतरी तू एक दत्त। अभाग्यासी कैची कळेल हि मात॥ पराही परतली तेथे कैचा हेत। जन्ममरणाचा पुरलासे अंत॥२॥ ॥ जय देव जय देव... ॥ दत्त येऊनिया उभा ठाकला। सद्भावे साष्टांगे प्रणिपात केला॥ प्रसन्न होऊनि आशीर्वाद दिधला। जन्ममरणाचा फेरा चुकविला॥३॥ ॥ जय देव जय देव... ॥ दत्त दत्त ऐसे लागले ध्यान। हरपले मन झाले उन्मन॥ मीतूपणाची झाली बोळवण। एका जनार्दनी श्रीदत्तध्यान॥४॥ ॥ जय देव जय देव... ॥

आरती कशी करावी

  1. 1

    स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा, पूजास्थान स्वच्छ करा आणि श्री दत्तगुरूंची मूर्ती किंवा प्रतिमा स्थापन करा.

  2. 2

    तुळस आणि पिवळी फुले, चंदन, औदुंबराची पाने आणि मिठाई यांसह धूप, दिवा आणि नैवेद्य अर्पण करा.

  3. 3

    आरतीच्या ताटात तुपाचा दिवा किंवा कापूर लावा आणि घंटा वाजवून आरतीला सुरुवात करा.

  4. 4

    भक्तिभावाने त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त आरती म्हणत ताट घड्याळाच्या दिशेने ओवाळा.

  5. 5

    परंपरेनुसार आरती चरणांशी 4 वेळा, नाभीशी 2 वेळा, मुखाशी 1 वेळा आणि संपूर्ण रूपावर 7 वेळा ओवाळा.

  6. 6

    आरतीनंतर दोन्ही हातांनी ज्योत घेऊन डोळ्यांना व मस्तकाला लावा आणि प्रसाद वाटा.

  7. 7

    गुरुवारी, पौर्णिमेला, दत्त जयंतीला (मार्गशीर्ष पौर्णिमा) आणि गुरुचरित्र पारायणानंतर ही आरती म्हणा.

महत्त्व आणि लाभ

  • जीवनात गुरुकृपा आणि मार्गदर्शन लाभते
  • भवचिंता दूर होते आणि खोल अंतर्मनातील शांती मिळते
  • ध्यान आणि आध्यात्मिक प्रगतीला बळ मिळते
  • आरतीत सांगितल्याप्रमाणे जन्ममरणाचा फेरा चुकतो, अशी श्रद्धा आहे

संबंधित आरत्या

ओम जय बृहस्पति देवा आरती

ओम जय बृहस्पति देवा आरती

ओम जय बृहस्पति देवा ही देवगुरु बृहस्पतींची आरती असून गुरुवारच्या व्रतकथेनंतर ज्ञान, सौभाग्य, विवाह आणि समृद्धीसाठी भक्तिभावाने गायली जाते.

ओम जय गंगे माता आरती

ओम जय गंगे माता आरती

ओम जय गंगे माता ही गंगा मातेची लोकप्रिय आरती असून घाटांवरील भव्य संध्या गंगा आरतीत तसेच गंगा दशहरा आणि पौर्णिमेला भक्तिभावाने गायली जाते.

आरती श्री गायत्री जी की

आरती श्री गायत्री जी की

आरती श्री गायत्री जी की ही वेदमाता गायत्रीची आरती असून गायत्री मंत्र जपानंतर, गुरुवारी आणि गायत्री जयंतीला ज्ञान व सद्बुद्धीसाठी गायली जाते.

जय आद्या शक्ति आरती

जय आद्या शक्ति आरती

जय आद्या शक्ति ही गुजरातची सर्वात लाडकी अंबा मातेची आरती असून नवरात्रीत दररोज रात्री गरब्यापूर्वी आणि अंबाजीसह देवीच्या मंदिरांत रोज गायली जाते.

ओम जय लक्ष्मी माता आरती

ओम जय लक्ष्मी माता आरती

ओम जय लक्ष्मी माता ही लक्ष्मी मातेची सर्वात लोकप्रिय आरती असून दिवाळीतील लक्ष्मीपूजनाला आणि शुक्रवारी धन, सुख व समृद्धीसाठी गायली जाते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

“त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त आरती” कोणत्या प्रदेशाशी विशेषतः जोडली आहे?

“त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त आरती”ची रचना कोणी केली?

“त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त आरती”च्या शीर्षकातून कोणता भक्तिभाव दिसतो?

भक्तीपरंपरेत “त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त आरती”चे वैशिष्ट्य काय आहे?