પરિચય
વરુથિની એકાદશી એ હિંદુ ધર્મમાં મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક ઉપવાસ તિથિ છે, જે વૈશાખ માસના કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશીને ઉજવાય છે. ‘વરુથિની’ શબ્દનો અર્થ થાય છે – રક્ષાવાળી. આ એકાદશી પર વિષ્ણુ ભક્તો ઉપવાસ કરીને પાપમુક્તિ અને રક્ષણની આશા રાખે છે.
વરુથિની એકાદશીનો ઇતિહાસ અને કથા
પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, મહારાજ મંદિરધ્વજએ ખૂબ પાપ કર્યા હતા. તેમણે વરુથિની એકાદશીનું વ્રત રાખ્યું અને તેને આચરવાથી તેમને બધા પાપોથી મુક્તિ મળી અને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો. પદ્મપુરાણમાં વર્ણવાયું છે કે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે યૂધિષ્ઠિરને આ એકાદશીની મહિમા સમજાવી હતી.
આ એકાદશી કેમ ઉજવાય છે
આ તિથિ પાપોનાં નાશ, શરીર-મન-આત્માની શુદ્ધિ અને ભવિષ્યમાં શુભ ફળોની પ્રાપ્તિ માટે મનાવવામાં આવે છે. વિશેષ રીતે, જે ભક્તો અધાર्मिक જીવન જીવ્યા હોય, તેમને પુનઃધાર્મિક માર્ગે લાવવાનો આ દિવસ ઉત્કૃષ્ટ અવસર છે.
મુખ્ય ઉપવાસ વિધિ અને પરંપરા
ભક્તો પૃથ્વી પર સૂઈને, નિર્જળા ઉપવાસ કરીને અને ભગવાન વિષ્ણુનું ધ્યાન કરીને આ એકાદશીનું પાલન કરે છે. રાત્રે જાગરણ અને ભગવાનના નામસ्मરણનું ખાસ મહત્વ છે. દ્વાદશી દિવસે દાન અને બ્રાહ્મણ ભોજન પણ વિશેષ પુણ્યકારક માનવામાં આવે છે.
આધ્યાત્મિક લાભ અને મહત્વ
વરુથિની એકાદશી શરીર અને આત્માની અનંત શક્તિઓને જગાડે છે. આ દિવસે ઉપવાસ કરવાથી હજારો વર્ષ સુધી તપસ્યા કરવાના સમાન ફળ મળે છે. જીવનના તમામ રોગ, દુઃખ અને અવરોધો દૂર થાય છે અને ભક્તને વિષ્ણુપ્રેમ પ્રાપ્ત થાય છે.
