શુભ પંચાંગ લોગો
ભગવાન ગણેશ

ભગવાન ગણેશ આરતી

સુખકર્તા દુઃખહર્તા આરતી

સુખકર્તા દુઃખહર્તા સમર્થ રામદાસ રચિત અત્યંત પ્રસિદ્ધ મરાઠી ગણેશ આરતી છે, જે ગણેશોત્સવમાં દરેક ઘર અને પંડાલમાં સવાર-સાંજ ભાવપૂર્વક ગવાય છે.

ગણેશ ચતુર્થીલોકપ્રિય

આરતી વિશે

સુખકર્તા દુઃખહર્તા આરતીની રચના ૧૭મી સદીના સંત સમર્થ રામદાસે મરાઠી ભાષામાં કરી હતી. માન્યતા છે કે મોરગાંવના અષ્ટવિનાયક ગણપતિના દર્શન પછી તેમણે આ આરતી રચી. મહારાષ્ટ્રના ગણેશોત્સવનું આ હૃદય છે અને ઘરો, મંદિરો તથા પંડાલોમાં સવાર-સાંજ ગવાય છે. આરતીમાં ગણેશજીને સુખ આપનાર અને દુઃખ હરનાર દેવ કહ્યા છે, જેમની કૃપાથી વિઘ્નો દૂર થાય છે. તેમાં સિંદૂરનો લેપ, મોતીની માળા, રત્નજડિત મુગટ, ચંદન-કેસર, રણકતાં ઝાંઝર, લંબોદર, પીતાંબર, વક્રતુંડ અને ત્રિનેત્ર સ્વરૂપનું સુંદર વર્ણન છે. અંતિમ પદમાં રામદાસ સંકટ સમયે રક્ષા કરવાની નમ્ર પ્રાર્થના કરે છે. લોકમાન્ય ટિળકે સાર્વજનિક ગણેશોત્સવ શરૂ કર્યા પછી આ આરતી ઘર-ઘરની ઓળખ બની ગઈ અને આજે પણ ગણપતિ વિસર્જન સુધી રોજ ભાવપૂર્વક ગવાય છે.

આરતીના શબ્દો

સુખકર્તા દુઃખહર્તા વાર્તા વિઘ્નાચી। નુરવી પુરવી પ્રેમ કૃપા જયાચી। સર્વાંગી સુંદર ઉટી શેંદુરાચી। કંઠી ઝળકે માળ મુક્તાફળાંચી॥૧॥ જય દેવ જય દેવ જય મંગલમૂર્તી। દર્શનમાત્રે મનકામના પુરતી॥ (૨ વાર) ॥ જય દેવ જય દેવ ॥ રત્નખચિત ફરા તુજ ગૌરીકુમરા। ચંદનાચી ઉટી કુંકુમકેશરા। હિરેજડિત મુકુટ શોભતો બરા। રુણઝુણતી નૂપુરે ચરણી ઘાગરિયા॥૨॥ ॥ જય દેવ જય દેવ... ॥ લંબોદર પીતાંબર ફણિવરબંધના। સરળ સોંડ વક્રતુંડ ત્રિનયના। દાસ રામાચા વાટ પાહે સદના। સંકટી પાવાવે નિર્વાણી રક્ષાવે સુરવરવંદના॥૩॥ ॥ જય દેવ જય દેવ... ॥

આરતી કેવી રીતે કરવી

  1. 1

    સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરો, પૂજા સ્થાન સાફ કરો અને ગણેશજીની મૂર્તિ અથવા તસવીર સ્થાપિત કરો.

  2. 2

    ૨૧ દૂર્વા, લાલ જાસૂદ, સિંદૂર અને મોદક સાથે ધૂપ, દીવો અને નૈવેદ્ય અર્પણ કરો.

  3. 3

    આરતીની થાળીમાં ઘીનો દીવો અથવા કપૂર પ્રગટાવો અને ઘંટ વગાડીને આરતી શરૂ કરો.

  4. 4

    ભાવપૂર્વક સુખકર્તા દુઃખહર્તા આરતી ગાતાં ગાતાં થાળીને ઘડિયાળની દિશામાં ફેરવો.

  5. 5

    પરંપરા મુજબ આરતી ચરણ પાસે ૪ વાર, નાભિ પાસે ૨ વાર, મુખ પાસે ૧ વાર અને સમગ્ર સ્વરૂપ પર ૭ વાર ફેરવો.

  6. 6

    આરતી પછી બંને હાથ જ્યોત પર ફેરવી આંખો અને માથે લગાવો અને પ્રસાદ વહેંચો.

  7. 7

    ગણેશોત્સવ દરમિયાન સવાર-સાંજ, અંગારકી અને સંકષ્ટી ચતુર્થીએ તથા રોજની ગણેશ પૂજામાં આ આરતી ગાઓ.

મહત્વ અને લાભ

  • વિઘ્નો અને મુશ્કેલીઓનો ભય દૂર થાય છે
  • તહેવાર અને રોજની પૂજામાં આનંદ, શાંતિ અને સકારાત્મકતા મળે છે
  • પરિવાર સાથે ગાવાથી ભક્તિ અને એકતા વધે છે
  • સંકટ સમયે ગણપતિનું રક્ષણ મળે છે

સંબંધિત આરતી

જય ગણેશ દેવા આરતી

જય ગણેશ દેવા આરતી

જય ગણેશ દેવા ભગવાન ગણેશની સૌથી લોકપ્રિય આરતી છે, જે દરેક પૂજા અને શુભ કાર્યની શરૂઆતમાં વિઘ્નો દૂર કરવા અને સફળતા મેળવવા માટે ભાવપૂર્વક ગવાય છે.

ગણપતિ કી સેવા મંગલ મેવા આરતી

ગણપતિ કી સેવા મંગલ મેવા આરતી

ગણપતિ કી સેવા મંગલ મેવા પરંપરાગત હિન્દી ગણેશ આરતી છે, જેમાં ગણપતિની પ્રેમભરી સેવાનું વર્ણન છે અને ઉત્તર ભારતનાં ઘરો તથા મંદિરોમાં ગવાય છે.

શેંદુર લાલ ચઢાયો આરતી

શેંદુર લાલ ચઢાયો આરતી

શેંદુર લાલ ચઢાયો મહારાષ્ટ્રમાં પ્રિય હિન્દી ગણેશ આરતી છે, જે ગણેશોત્સવમાં ઘરો અને પંડાલોમાં સુખકર્તા દુઃખહર્તા પછી તરત ભાવપૂર્વક ગવાય છે.

ઓમ જય બૃહસ્પતિ દેવા આરતી

ઓમ જય બૃહસ્પતિ દેવા આરતી

ઓમ જય બૃહસ્પતિ દેવા દેવગુરુ બૃહસ્પતિની આરતી છે, જે ગુરુવારની વ્રત કથા પછી જ્ઞાન, સૌભાગ્ય, લગ્ન અને સમૃદ્ધિ માટે ભાવપૂર્વક ગવાય છે.

ઓમ જય ગંગે માતા આરતી

ઓમ જય ગંગે માતા આરતી

ઓમ જય ગંગે માતા ગંગા માતાની લોકપ્રિય આરતી છે, જે ઘાટો પરની ભવ્ય સાંજની ગંગા આરતીમાં તથા ગંગા દશેરા અને પૂનમે ખૂબ ભાવપૂર્વક ગવાય છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

“સુખકર્તા દુઃખહર્તા આરતી”ની રચના કોણે કરી?

“સુખકર્તા દુઃખહર્તા આરતી” સાથે કયું પવિત્ર સ્થળ જોડાયેલું છે?

“સુખકર્તા દુઃખહર્તા આરતી”ના શીર્ષકનો ભક્તિભાવ શું દર્શાવે છે?

ભક્તિ પરંપરામાં “સુખકર્તા દુઃખહર્તા આરતી”ની વિશેષતા શું છે?